Danas praznik Svetog Platona banjalučkog

Srpska pravoslavna crkva proslavlja danas Svetog sveštenomučenika Platona koji je kao episkop banjalučki, tokom Drugog svjetskog rata, postradao mučeničkom smrću od strane ustaša.

Episkop Platon (svjetovno ime Milivoje), rođen je u Beogradu 29. septembra 1874. od oca Ilije i majke Jelke (Sokolović). Gimnaziju je učio u Vranju i Nišu, a potom školovanje nastavio u Beogradskoj bogosloviji. Zamonašio se kao učenik trećeg razreda bogoslovije. Kada je završio bogosloviju rukopoložen je za đakona i prezvitera. Godine 1896. poslat je u Srpsko podvorje u Moskvi gdje je nastavio bogoslovsko usavršavanje na Duhovnoj akademiji koju je završio 1901. sa stepenom kandidata bogoslovlja. Kada se vratio iz Rusije, postavljen je za starješinu manastira Rajinovca. Kao profesor službovao je u Aleksincu i Jagodini i za to vrijeme odlikovan je dostojanstvom sinđela, protosinđela i arhimandrita.

U toku Prvog balkanskog rata 1912. arhimandrit Platon je bio brigadni sveštenik, a u Prvom svjetskom ratu vojni sveštenik. Kratko vrijeme bio je administrator Ohridske eparhije. Okupaciju je proveo u Srbiji. Bio je i starješina manastira Krušedola (1934–1936). Za vikarnog episkopa moravičkog izabran je 1936. godine. Hirotonisao ga je patrijarh Varnava Rosić 4. oktobra u Sremskim Karlovcima uz sasluženje mitropolita zagrebačkog Dositeja (Vasića), mitropolita Anastasija iz Ruske Pravoslavne zagranične Crkve, te episkopa: bačkog Irineja (Ćirića), bostonskog Makarija (RPZC) i vikarnog, sremskog Save (Trlajića). Za episkopa ohridsko-bitoljskog izabran je 22. juna 1938. Poslije godinu dana premješten je u Banju Luku.

Kao episkop banjalučki dočekao je početak Drugog svjetskog rata. Kada mu je saopšteno da kao rođeni Srbin iz Srbije mora da napusti NDH, on je odgovorio: „Ja sam kanonski i zakonito od nadležnih vlasti postavljen za episkopa banjalučkog i kao takav obavezao sam se pred Bogom, Crkvom i narodom da ću voditi brigu o svojoj duhovnoj pastvi trajno i postojano, bez obzira na ma kakve prilike i događaje, vezujući nerazdvojno život i sudbinu svoju sa životom i sudbinom svoga duhovnog stada i ostajući u sredini njegovoj na duhovnoj straži za sve vrijeme dok me Gospod u životu podrži, ostajući uz svoje stado kao dobar pastir koji dušu svoju polaže za svoje ovce.”

Ustaše su uhapsile vladiku Platona i odvele ga 5. maja 1941, zajedno sa protom Dušanom Subotićem, arhijerejskim namjesnikom iz Bosanske Gradiške, izvan Banje Luke gdje su ih ubili i bacili u rijeku Vrbanju. Sveštenomučenika Platona Banjalučkog ubio je ustaša Asim Ćelić. Vladičino iznakaženo tijelo pronađeno je u selu Kumsalima 23. maja 1941. godine. Sahranjen je na vojničkom groblju u Banjoj Luci, a 1973. prenesen je u banjalučku Sabornu crkvu. Sveti Arhijerejski Sabor Srpske Pravoslavne Crkve 1998. godine proglasio ga je za sveštenomučenika i tada je unijet u Imenoslov svetih Srpske Pravoslavne Crkve. Slavimo ga 22. aprila po crkvenom, a 5. maja po gregorijanskom kalendaru.

Tropar, Glas 8: U čaši Hristovoj Sapričasniče i Apostolima Sanasljedniče, Sveštenomučeniče Platone, Arhipastiru Banjalučki. Rijeka Vrbas postade rijeka života vječnog, koji sad nasljeđuješ sa pastvom Tvojom, što radi Vjere prave s Tobom postrada. I sada, Svetitelju, s Novomučenicima, moli Hrista Boga i Spasa sviju: da spase rod naš Pravoslavni.

Kondak, Glas 3: Crkva danas slavi svoga Arhipastira, Platona slavnog Sveštenomučenika, i s njim mnoštvo divnih Novomučenika, što za vjeru pravu nevino postradaše i Carstvo Nebesko vječno naslijediše. Toga radi slavimo Hrista Logosa, Predvječnoga Boga i Spasa našega.