Milioni za stimulacije, a ko brine o zdravlju vojnika?

Dok se u sistemu odbrane BiH izdvajaju značajna sredstva za novčane nagrade, postavlja se pitanje zašto redovni sistematski pregledi svih profesionalnih vojnih lica nisu jedan od prioriteta Ministarstva odbrane.

I niko ne osporava pravo zaposlenih na zakonite novčane stimulacije ali je opravdano postaviti pitanje da li bi bar dio raspoloživih sredstava, uz odgovarajuće budžetsko planiranje i poštovanje propisa, mogao biti usmjeren na redovne sistematske preglede svih profesionalnih vojnih lica.

Dok ministar odbrane BiH Zukan Helez tokom svog mandata odobrava značajna sredstva za novčane stimulacije zaposlenima, sve ozbiljnije se postavlja pitanje odnosa Ministarstva odbrane prema zdravlju i životnom standardu profesionalnih vojnih lica.

Prema ranije objavljenim podacima, tokom 2023, 2024. i 2025. godine za novčane stimulacije izdvojeno je približno 5,6 miliona KM. Kancelarija za reviziju institucija BiH u izvještaju za 2025. godinu je Ministarstvu odbrane iskazala mišljenje s rezervom, ukazujući na nepravilnosti u postupcima javnih nabavki i neevidentiranje određene nepokretne perspektivne imovine. Iako se ti nalazi ne odnose neposredno na isplatu stimulacija, ipak ukazuju i na potrebu snažnije kontrole i transparentnosti upravljanja javnim sredstvima.

Prema informacijama koje je za Provjereno.info rekao dobro obaviješteni izvor iz Ministarstva odbrane BiH, tokom 2026. godine stimulacije su isplaćivane pretežno zaposlenima u ministarstvu i određenim pojedincima, dok su za veliki broj pripadnika Oružanih snaga takve isplate gotovo izostale.

"Nameće se pitanje da li se novčano nagrađivanje uopšte provodi po jasnim i jednakim kriterijumima ili postoji prostor za selektivno odlučivanje. Posebno je sporno što se za redovne sistematske preglede svih profesionalnih vojnih lica ne planiraju odgovarajuća budžetska sredstva. Zdravstveni pregledi obezbjeđuju se za određene specijalnosti, poput pilota i deminera, kao i za kandidate koji se primaju u profesionalnu vojnu službu, odnosno vojnike koji konkurišu za podoficirske i oficirske dužnosti", objasnio je naš izvor.

Iz ovoga se nameće logično pitanje: zašto je zdravstvena sposobnost vojnika važna prilikom prijema u službu ili prelaska u višu kategoriju profesionalnih vojnih lica, a redovno praćenje njegovog zdravlja tokom višedecenijske vojne karijere nije jednako zastupljeno?

Dobro upućen izvor kaže da profesionalna vojna služba podrazumijeva specifične uslove rada, fizičke napore, psihološka opterećenja, terenska angažovanja i izloženost različitim zdravstvenim rizicima. Smatra da zbog toga redovni sistematski pregledi ne bi trebalo da predstavljaju privilegiju pojedinih kategorija, već važan dio preventivne zdravstvene zaštite svih profesionalnih vojnih lica.

"Posebno zabrinjavaju procjene koje se mogu čuti među pripadnicima vojnog sistema da određeni broj profesionalnih vojnih lica, koja u penziju odlaze sa oko 55 godina života, penziju uživa svega tri do pet godina. Ove informacije otvaraju ozbiljno pitanje da li nedovoljan zdravstveni nadzor, izostanak redovnih sistematskih pregleda i neblagovremeno otkrivanje oboljenja tokom profesionalne službe mogu doprinijeti narušavanju zdravlja i preranoj smrti nakon penzionisanja", kaže izvor.