Starmer: Britanija da okupi EU zemlje, radi otpora Americi

U svom prvom značajnijem političkom istupanju otkako je u julu napustio premijersku funkciju, Starmer je na skupu Britansko-irske privredne komore u petak ocijenio da Evropa dva puta nije na vrijeme prepoznala promjene koje su uticale na njenu bezbjednost.

„Jača Evropa je od vitalnog značaja, a Velika Britanija mora da bude u njenom središtu”, rekao je Starmer.

On je kao prvi propust naveo rusku vojnu operaciju u Ukrajini, koja je, prema njegovoj ocjeni, otkrila dugogodišnje slabosti Evrope u oblasti odbrane i bezbjednosti. Drugi je, kako je rekao, odluka američkog predsjednika Donalda Trampa da jasno stavi do znanja da SAD više neće same finansirati evropsku bezbjednost.

„Moramo da nadoknadimo zaostatak”, poručio je bivši britanski premijer.

Promjena odnosa sa Vašingtonom nije privremena

Starmer je naglasio da promjena u odnosima sa Vašingtonom ne predstavlja samo prolaznu fazu povezanu sa Trampovim predsjedničkim mandatom.

„Ovo je odgovor na trajnu promjenu okolnosti, a ne na neku anomaliju Trampovog predsjedavanja. Stvari se neće vratiti na ono kako su izgledale ranije”, rekao je on.

Ipak, dodao je da američki savez ostaje važan, posebno u vojnoj, bezbjednosnoj i obavještajnoj saradnji, ali da Evropa mora da preuzme znatno veću odgovornost za sopstvenu odbranu.

Starmer je ponovio da saradnja evropskih zemalja ne bi trebalo da bude ograničena samo na vojnu oblast. Ocijenio je da je Bregzit nanio „duboku štetu” britanskoj ekonomiji i založio se za ambicioznije odnose sa evropskim partnerima, uključujući bližu ekonomsku i bezbjednosnu saradnju.

Britanija kao dio zajedničkog bezbjednosnog okvira

Prema njegovim riječima, potrebno je izgraditi sveevropsku saradnju i koordinaciju u oblasti odbrane i bezbjednosti, odnosno zajednički bezbjednosni okvir koji bi bio dopuna jedinstvenom tržištu.

„Evropa ne može da se oslanja samo na Evropsku uniju, jer je njena periferija od suštinskog značaja za odbranu kontinenta”, rekao je Starmer.

Kao razloge zbog kojih Britanija treba da ima centralnu ulogu naveo je njen status jedne od dvije evropske nuklearne sile, članstvo u NATO-u, program razvoja borbenog aviona nove generacije i obavezu saradnje sa evropskim saveznicima u garantovanju bezbjednosti Ukrajine.

Starmer je govorio nakon posjete Dablinu, gdje se sastao sa irskim političkim i privrednim predstavnicima, među kojima je bio i premijer Irske Mihol Martin. Sa njim je uspostavio godišnji samit Velike Britanije i Irske.

Bivši britanski premijer poručio je i da Britanija i Irska zajedno učestvuju u „koaliciji voljnih” i podršci Ukrajini, izrazivši nadu da će zajednički bezbjednosni projekat dodatno ojačati odnose Londona sa evropskim saveznicima.