U toku izricanje presude Tačiju i pripadnicima terorističke OVK

Pred Specijalizovanim vijećem u Hagu danas, 16. septembra, počelo je izricanje prvostepene presude Hašimu Tačiju, Kadriju Veseljiju, Redžepu Seljimiju i Jakupu Krasniću, bivšim vođama terorističke OVK, optuženim za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti.

Izricanje presude počelo je u 10 časova i, prema ranijoj najavi suda, trebalo bi da traje do podneva. Javnost postupak može da prati putem prenosa na srpskom, albanskom i engleskom jeziku, uz odgodu od deset minuta.

UŽIVO:

11.21 - Veselji učestvovao u progonu protivnika OVK

Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu zaključilo je da je Kadri Veselji učestvovao u izvršenju krivičnih djela i podsticao njihovo izvršenje.

Kako je navedeno tokom izricanja presude, Veselji je lično učestvovao u identifikovanju i progonu osoba koje su smatrane protivnicima OVK.

Vijeće je zaključilo i da je Veselji imao saznanja o krivičnim djelima koja su počinjena, ali da nije preduzeo mjere kako bi ih spriječio.

11:19 - Sud: Tači imao ključnu ulogu u progonu protivnika OVK

Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu zaključilo je da je Hašim Tači imao ključnu ulogu u formulisanju i sprovođenju zajedničkog kažnjivog cilja, koji je, prema nalazu vijeća, podrazumijevao preuzimanje i vršenje kontrole širom KiM, između ostalog, nezakonitim zastrašivanjem, zlostavljanjem i uklanjanjem osoba koje su smatrane protivnicima OVK.

Vijeće je utvrdilo da je Tači značajno doprinio ostvarivanju tog cilja, da je lično učestvovao u izvršenju pojedinih krivičnih djela, kao i da ih je podržavao i podsticao.

Kako je navedeno tokom izricanja presude, Tači je imao saznanja o krivičnim djelima počinjenim nad osobama koje su smatrane protivnicima OVK, ali nije preduzeo mjere kako bi ih spriječio.

Samo bih prije objave provjerio tačnu sudsku formulaciju tog "zajedničkog kažnjivog cilja", jer je to pravno vrlo bitan detalj i ne bih ga prepričavao šire nego što je vijeće zaista utvrdilo.

11.15 - "Događaji nakon 20. juna 1999. nisu ratni zločini"

Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu utvrdilo je da se događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine nakon 20. juna 1999. godine ne mogu kvalifikovati kao ratni zločini.

Sudija Čarls Smit rekao je da je vijeće zaključilo da je najkasnije od kraja marta 1998. do približno 20. juna 1999. postojao nemeđunarodni oružani sukob između OVK i SR Jugoslavije, odnosno srpskih snaga.

"Sukob se vodio na Kosovu, ali se na određene dijelove sjeverne Albanije koji su bili pod kontrolom OVK takođe primjenjuju odredbe međunarodnog humanitarnog prava koje regulišu taj sukob", rekao je Smit.

Vijeće je utvrdilo i da su krivična djela obuhvaćena optužnicom u tom periodu bila izvršena u kontekstu oružanog sukoba ili povezana s njim, kao i da žrtve nisu aktivno učestvovale u neprijateljstvima i uživale su zaštitu prema pravilima međunarodnog humanitarnog prava.

Prema nalazu vijeća, sva četvorica optuženih bila su svjesna okolnosti koje su ukazivale na postojanje oružanog sukoba, povezanost događaja sa sukobom i zaštićeni status žrtava.

"Na osnovu tog zaključka, panel dalje nalazi da se kritični događaji na kojima su zasnovane optužbe za ratne zločine nakon 20. juna 1999, dakle po okončanju nemeđunarodnog oružanog sukoba između OVK i SRJ, odnosno srpskih snaga, ne mogu okvalifikovati kao ratni zločini", rekao je Smit.

11:08 - Pretresno vijeće: Nisu dokazani zločini protiv čovječnosti

Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća u Hagu zaključilo je da tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da su ispunjeni uslovi da se djela koja se optuženima stavljaju na teret kvalifikuju kao zločini protiv čovječnosti.

Sudija Čarls Smit rekao je da je vijeće utvrdilo da su pripadnici OVK, najkasnije od aprila 1998. do avgusta 1999. godine, vršili nasilje i zlostavljanje nad civilima širom KiM i u pojedinim dijelovima sjeverne Albanije, te da su te radnje predstavljale napad koji je bio sistematičan i širih razmjera.

Međutim, prema zaključku vijeća, tužilaštvo nije dokazalo van razumne sumnje da je taj napad bio usmjeren protiv civilnog stanovništva, što je neophodan uslov za kvalifikaciju zločina protiv čovječnosti.

"Žrtve su mahom, a neke isključivo, birane i ciljano napadane na osnovu individualnih okolnosti, a ne na osnovu pripadnosti ciljanom stanovništvu", rekao je Smit.

Vijeće je zbog toga zaključilo da tužilaštvo nije dokazalo da su progon, zatvaranje, drugi nehumani postupci, mučenje, ubistva i prisilni nestanci počinjeni kao zločini protiv čovječnosti.

Ovaj zaključak ne odnosi se automatski i na optužbe za ratne zločine, o kojima vijeće posebno iznosi svoje nalaze.

11:03 - Prema 348 ljudi surovo postupano, 303 mučeno

Pretresno vijeće zaključilo je, na osnovu ukupno raspoloživih dokaza, da je u periodu od aprila 1998. do 20. juna 1999. godine prema 348 ljudi surovo postupano.

Kako je navedeno tokom izricanja presude, od tog broja 303 osobe bile su podvrgnute mučenju.

10:56 - Sud: Dokazana nezakonita hapšenja najmanje 385 osoba

Pretresno vijeće Specijalizovanih vijeća Kosova u Hagu utvrdilo je da je tužilaštvo dokazalo da su pripadnici OVK počinili ratni zločin nezakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode najmanje 385 osoba.

Ovo je dio obrazloženja prvostepene presude koja se danas, 16. septembra, izriče Hašimu Tačiju, Kadriju Veseljiju, Redžepu Seljimiju i Jakupu Krasniću.

Optužnica četvoricu bivših vođa OVK, između ostalog, tereti za ratni zločin nezakonitog i proizvoljnog hapšenja i pritvaranja.

10.40 - Sudija: Svjedoci zastrašivani tokom procesa

Predsjedavajući sudija ukazao je tokom izricanja presude na pritiske i zastrašivanje svjedoka, navodeći da je suđenje vođeno u takvom okruženju.

"Ovo suđenje vođeno je u kontekstu neprestanog zastrašivanja svedoka. Nekoliko svedoka tužilaštva koji su svedočili pred panelom u ovom predmetu povuklo je svoje ranije izjave, izbegavalo da pomene osnovne činjenice iz ranijih izjava, lagalo je panel, ponavljalo napamet naučene rečenice ili na neki drugi način izmenilo svoje ranije kazivanje", rekao je sudija.

Tokom procesa sud je, kako je navedeno prilikom izricanja presude, saslušao 273 svjedoka i usvojio više od 5.400 dokaznih predmeta, dok je u postupku učestvovalo 156 žrtava. Transkript suđenja ima gotovo 30.000 stranica.

10.00 - Počelo izricanje presude

Predsjedavajući sudija počeo je čitanje sažetka prvostepene presude Tačiju, Veseljiju, Seljimiju i Krasniću.

Četvorica bivših vođa OVK nalaze se u sudnici, a izricanju presude prisustvuju i članovi njihovih porodica, predstavnici privremenih institucija samoproglašenog Kosova, kao i predstavnici udruženja bivših pripadnika OVK, prenosi Tanjug.

Presudu prati veliki broj medijskih ekipa.

Ispred zgrade Specijalizovanih vijeća raspoređen je veliki broj pripadnika nizozemske policije.

U blizini suda od sinoć se okupljaju i pristalice optuženih sa zastavama i obilježjima tzv. OVK. Policija im je naložila da se premjeste na prostor predviđen za okupljanje.

Istovremeno, u Prištini i drugim gradovima na KiM organizovana su okupljanja podrške četvorici optuženih. Na glavnom trgu u Prištini postavljen je ekran za praćenje izricanja presude, kao i velika platna s njihovim fotografijama.

Tužilaštvo tražilo po 45 godina zatvora

Specijalizovano tužilaštvo u završnoj riječi zatražilo je po 45 godina zatvora za Tačija, Veseljija, Seljimija i Krasnića, dok su timovi odbrane tvrdili da tužilaštvo nije dokazalo navode optužnice i zatražili oslobađajuće presude.

Svaki od četvorice optuženih tereti se po šest tačaka za zločine protiv čovječnosti - progon, zatvaranje, druga nečovječna djela, mučenje, ubistvo i prisilni nestanak - te četiri tačke za ratne zločine: protivpravno i proizvoljno hapšenje i pritvaranje, okrutno postupanje, mučenje i ubistvo.

Prema optužnici, djela obuhvaćena postupkom navodno su počinjena od najmanje marta 1998. do septembra 1999. godine na više lokacija na KiM, kao i u Kukešu i Cahanu u sjevernoj Albaniji. Tužilaštvo tvrdi da su žrtve bili civili i osobe koje nisu učestvovale u neprijateljstvima, a za koje se sumnjalo da se protive OVK.

Među žrtvama su, prema navodima optužnice, bili Srbi, Romi i drugi nealbanci, kao i Albanci za koje je OVK smatrala da sarađuju sa srpskim vlastima ili da joj se politički protive.

U pritvoru od 2020. godine

Tači, Veselji, Seljimi i Krasnići nalaze se u pritvorskom objektu Specijalizovanih vijeća u Hagu od novembra 2020. godine.

Suđenje je počelo 3. aprila 2023, dokazni postupak završen je 18. decembra 2025, a završne riječi održane su od 9. do 18. februara ove godine. Pred sudom su tokom postupka svjedočila 134 svjedoka, dok u postupku učestvuje 156 žrtava