MSP Rusije o isteku sporazuma Novi START: Putin ponudio rješenje, nema odgovora američke strane

Ministarstva spoljnih poslova Rusije izrazilo je zabrinutost povodom isteka rusko-američkog Sporazuma o smanjenju strateškog naoružanja (Novi START).

U saopštenju, ministarstvo podsjeća da je ugovor potpisan 8. aprila 2010. godine, da je stupio na snagu 5. februara 2011, a da je godinu dana kasnije produžen na još pet, na osnovu odgovarajuće jednokratne opcije predviđene samim sporazumom.

Međutim, Ruska Federacija je suspendovala učešće u sporazumu Novi START, usled "nezadovoljavajućeg stanja u pogledu sprovođenja pojedinih aspekata sporazuma, kao i zbog apsolutno neprihvatljivih koraka Sjedinjenih Američkih Država koji su bili u suprotnosti sa osnovnim principima i dogovorima utvrđenim u preambuli sporazuma", prenosi RT Balkan.

- To je bila prinudna mjera i neizbježan odgovor ruske strane na izrazito neprijateljsku politiku administracije Džozefa Bajdena, koja je dovela do suštinske promjene bezbjednosne situacije, kao i na niz nelegitimnih poteza koje je Vašington preduzeo u kontekstu pojedinih odredbi sporazuma Novi START - navodi se u saopštenju MSP Rusije.

Među ključnim negativnim faktorima posebno se izdvajaju destabilišuće aktivnosti Sjedinjenih Američkih Država u oblasti protivraketne odbrane, koje su u suprotnosti sa neraskidivom povezanošću strateškog ofanzivnog i strateškog defanzivnog naoružanja, utvrđenom sporazumom Novi START, dodaje se.

Tako su, napominje se, narušeni ciljevi saradnje u pogledu očuvanja ravnoteže snaga, zbog čega je Rusija morala da preduzme "kompenzacione mjere van okvira sporazuma Novi START", radi očuvanja strateške ravnoteže.

Uprkos pojedinim očiglednim problematičnim momentima, Novi START je u osnovi ispunjavao svoje ključne funkcije.

"Njegovo zaključivanje i godine početno uspešne primene doprineli su obuzdavanju trke u strateškom naoružanju, omogućivši značajna smanjenja arsenala obeju strana", stoji u saopštenju.

Iako je ponašanje SAD učinilo da potpuno sprovođenje sporazuma od ruske strane bude kontraproduktivno u njegovoj završnoj fazi, u Rusiji su bili svesni da on ima pozitivnu ulogu u smanjenju rizika od daljeg podrivanja strateške stabilnosti.

- Upravo zato je Ruska Federacija, paralelno sa suspenzijom sporazuma, objavila namjeru da dobrovoljno zadrži svoje obaveze u pogledu ključnih kvantitativnih ograničenja naoružanja regulisanih sporazumom Novi START, do isteka njegovog životnog ciklusa u februaru 2026. godine. U to vrijeme su i Sjedinjene Američke Države postupile na sličan način, objavivši spremnost da djeluju isto - navodi se dalje.

Kako bi se zadržao pozitivan efekat mjera, zemlja je preduzela i dodatni konstruktivan korak.

Predsjednik Ruske Federacije Vladimir Putin je 22. septembra 2025. godine javno predložio da se strane obavežu na dobrovoljna samoograničenja radi zadržavanja kvantitativnih gornjih granica za odgovarajuće vrste naoružanja utvrđene sporazumom Novi START najmanje godinu dana nakon njegovog isteka.

- Međutim, nijedan formalni zvanični odgovor Sjedinjenih Američkih Država na ovu rusku inicijativu nije primljen putem bilateralnih kanala. Ni javni komentari američke strane ne daju osnova za zaključak da je Vašington spreman da slijedi kurs djelovanja u oblasti strateškog ofanzivnog naoružanja koji je predložila Ruska Federacija. U suštini, to znači da su naše ideje namjerno ostavljene bez odgovora. Takav pristup djeluje pogrešno i za žaljenje - apeluju iz Ministarstva spoljnih poslova.

Zbog toga, Rusija će ove činjenice uzeti u obzir prilikom određivanja dalje politike u ovoj oblasti.

- U postojećim okolnostima polazimo od toga da strane sporazuma Novi START više nisu vezane nikakvim obavezama ili simetričnim deklaracijama u okviru ovog sporazuma, uključujući i njegove ključne odredbe, te su u principu slobodne da same biraju svoje naredne korake. Pri tome, Ruska Federacija namjerava da djeluje odgovorno i uravnoteženo, razvijajući svoju politiku u oblasti strateškog ofanzivnog naoružanja na osnovu temeljne analize vojne politike Sjedinjenih Američkih Država i ukupne situacije u strateškoj sferi - navodi se u saopštenju.

Ruska Federacija ostaje spremna da preduzme odlučne vojno-tehničke mere radi suprotstavljanja potencijalnim dodatnim prijetnjama nacionalnoj bezbednosti.

- Istovremeno, naša zemlja ostaje otvorena za traženje političkih i diplomatskih načina sveobuhvatne stabilizacije strateške situacije, na osnovu ravnopravnih i uzajamno korisnih dijaloških rješenja, ukoliko se stvore odgovarajući uslovi za takvu saradnju - zaključuje se u saopštenju.