Dosljedno neutralni: Švajcarska zatvorila nebo za američke prelete na Teheran

Vlada Švajcarske još jednom je potvrdila svoju tradicionalnu doktrinu stroge vojne neutralnosti odbijajući većinu zahtjeva stranih država, a prvenstveno Sjedinjenih Američkih Država, za korišćenje svog vazdušnog prostora u svrhe povezane sa aktuelnim sukobima na Bliskom istoku. Prema zvaničnim podacima Švajcarskog federalnog zavoda za civilno vazduhoplovstvo (FOCA), kriterijumi za izdavanje dozvola za prelet nikada nisu bili restriktivniji, čime je jasno stavljeno do znanja da švajcarsko nebo neće biti koridor za bilo kakav vid vojne podrške trećim stranama.

Detaljan izvještaj koji je predstavila FOCA otkriva zanimljivu sliku diplomatskih i logističkih pritisaka na Bern, budući da je od ukupno 12 podnijetih zahtjeva stranih država odobrena svega jedna trećina.

Najveći pritisak izvršio je Vašington sa čak 11 upućenih zahtjeva, od kojih je švajcarska administracija odobrila samo četiri, dok je jedan zahtjev povučen, a ostali su glatko odbijeni. Pored američkih vojnih vazduhoplova, negativan odgovor iz Berna dobili su i zahtjevi koji su stigli iz Ujedinjenih Arapskih Emirata.

Posebno je zanimljivo da je najveći pritisak na švajcarski vazdušni prostor zabilježen 13. marta, kada je u samo 24 časa registrovan rekordan broj zahtjeva za prelet, što ukazuje na intenzivne vojne aktivnosti u regionu koje Švajcarska nije željela da potpomogne.

Iz Federalnog zavoda su pojasnili da se dozvole izdaju isključivo pod strogo definisanim uslovima i to za letove koji su očigledno nepovezani sa sukobom, što u praksi podrazumijeva samo misije koje služe u humanitarne svrhe poput transporta hrane i lijekova za civile ili medicinske svrhe za prevoz ranjenika. Svaki let koji bi mogao predstavljati čak i indirektnu vojnu podršku zahtijeva posebnu licencu koju je zbog očuvanja statusa trajne neutralnosti gotovo nemoguće dobiti.

Da ovo nije samo administrativno već prvorazredno političko pitanje, potvrđuje činjenica da o najosjetljivijim zahtjevima odlučuje lično Savezni savjet Švajcarske. Time se pitanje suvereniteta podiže na najviši nivo kako bi se izbjeglo bilo kakvo uvlačenje zemlje u kompleksni trougao sukoba između Sjedinjenih Država, Izraela i Irana.

Ovim potezom Švajcarska je poslala nedvosmislenu poruku svjetskim silama da njen vazdušni prostor ostaje zatvoren za vojne operacije, bez obzira na diplomatsku težinu zahtjeva koji dolaze iz Vašingtona ili drugih svjetskih centara moći.