Da li je na redu Kipar?

Situacija na Kipru postala je alarmantna nakon izvještaja da su projektili ispaljeni iz Irana prošli opasno blizu ostrva, što je ponovo pokrenulo spekulacije o tome da li je ova mediteranska država postala sljedeća meta.

Iako je zvanična Nikozija brzo reagovala demantujući da je ostrvo bilo direktna meta napada, britanske snage su potvrdile da su presrele rakete koje su se kretale u tom pravcu tokom odbrane izraelskog vazdušnog prostora.

Strah od uvlačenja Kipra u sukob nije nov, on datira još od prijetnji lidera Hezbolaha koji je upozorio da će Kipar snositi posljedice ukoliko dozvoli Izraelu korišćenje svojih aerodroma i logistike, ali sadašnja eskalacija podiže uloge na do sada neviđen nivo.

Glavni razlog zbog kojeg se Kipar nalazi na liniji vatre jesu suverene britanske vojne baze, Akrotiri i Dekelija, koje služe kao ključna poletna tačka za operacije Kraljevskog vazduhoplovstva širom Bliskog istoka. Upravo iz ovih baza polijeću avioni koji presreću dronove i učestvuju u savezničkim napadima u regionu, što Kipar u očima regionalnih aktera poput Irana pretvara u aktivnog učesnika, uprkos tome što Republika Kipar uporno ističe svoju neutralnost i ulogu humanitarnog čvorišta.

Geografski položaj ostrva, koje je od izraelske obale udaljeno svega oko 200 kilometara, čini ga neizbježnim faktorom u svakoj većoj vojnoj operaciji, dok istovremeno država pokušava da ostane bezbjedna zona za evakuaciju hiljada civila kroz državni plan.

Pitanje koje najviše brine evropske zvaničnike jeste da li bi napad na Kipar mogao značiti direktan ulazak Evrope u rat. Kao punopravna članica Evropske unije, Kipar uživa zaštitu prema Ugovoru o EU (član 42.7) koji obavezuje ostale članice da priteknu u pomoć državi koja je žrtva oružane agresije. Sa druge strane, britanske baze su suverena teritorija Ujedinjenog Kraljevstva i na njih se ne primjenjuju isti odbrambeni mehanizmi kao na samu Republiku Kipar.

Ova pravna zamršenost stvara opasnu sivu zonu u kojoj bi greška u navigaciji ili pogrešno ispaljen projektil mogli da pokrenu lančanu reakciju vojnih saveza.

Dok Kipar trenutno predsjedava Savjetom EU, svaka prijetnja ostrvu postaje simbolički napad na evropsku stabilnost, primoravajući lidere u Briselu da pažljivo balansiraju između podrške saveznicima i pokušaja da spriječe širenje sukoba na evropsko tlo. O tome da je Kipar podijeljen i da jedan njen dio pod nadzorom Turske, samo još više komplikuje, komplikovanu situaciju.