Sarajevski desant na Kozaru: Ko želi da kupi hotel „Monument“?

Ponuda za kupovinu hotela „Monument“ u Nacionalnom parku Kozara, do koje je došao portal Provjereno, otkriva pokušaj preuzimanja jednog od najvažnijih turističkih objekata u srcu jednog od najznačajnijih mjesta srpskog otpora i stradanja. Iako se kao investitor pojavljuje kompanija čiji naziv asocira na poznatu poslovnu grupaciju iz Dubaija, analiza dostupne dokumentacije i javnih podataka pokazuje da iza te firme ostaje više nerazjašnjenih pitanja nego odgovora, uključujući i to ko su stvarni kupci i čiji kapital stoji iza ponude.

Kako se može vidjeti iz dokumentacije u koju je portal Provjereno imao uvid, ponudu je dostavila kompanija „Al Zarooni“ iz Dubaija. U njoj navodi da je spremna da preuzme vlasništvo nad hotelom, zadrži sve zaposlene i uloži deset miliona evra u rekonstrukciju i razvoj. Međutim, uvid u javno dostupne podatke pokazuje da ta kompanija bilježi veoma ograničen poslovni promet i da ne postoje transparentni finansijski izvještaji koji bi potvrdili njen kapacitet za investiciju ovakvog obima.

Djelatnost „Al Zaruni grupe“ pretežno je usmjerena na nekretnine, građevinarstvo i tržne centre u Ujedinjenim Arapskim Emiratima, a ne na hotelijerstvo i turizam. Upravo zato ostaje nejasno zbog čega je za ovu transakciju angažovana kompanija takvog profila i ko stoji iza ponude.

Kozara nije samo turistička destinacija. Ona je jedan od najvažnijih simbola srpskog otpora i stradanja u Drugom svjetskom ratu, zbog čega svaka promjena vlasništva nad objektima unutar Nacionalnog parka ima značaj koji daleko prevazilazi poslovni aspekt.

U brojnim državama lokaliteti od izuzetnog istorijskog i nacionalnog značaja uživaju poseban stepen institucionalne zaštite, pa se i raspolaganje objektima koji se na njima nalaze posmatra kroz prizmu javnog interesa. U slučaju Kozare, dodatna pitanja otvara i netransparentna vlasnička struktura ponuđača. Ukoliko bi se iza kompanije koja je dostavila ponudu nalazili drugi interesi, postavlja se pitanje na koji način bi u budućnosti bio tretiran memorijalni karakter ovog prostora i da li bi ostao sačuvan njegov istorijski identitet.

Strateški važna mjesta, što Kozara jeste, u mnogim državama posebno se tretiraju i od strane države. Samim tim, i svi objekti koji su dio tog prostora ne mogu se posmatrati samo iz poslovne prizme. Ukoliko bi neko iz federacije preko arapske firme uspio da preuzme hotel u srcu Kozare, ko može garantovati da će sjećanje na Kozaru biti autentično sačuvano ili da neće postati predmet revizije i različitih interpretacija? Tamo gdje su ušle slične firme svjedočimo agresivnom revizionizmu – brisanje srpskog postojanja iz istorije Sarajeva, otimanje srpskih istorijskih tekovina, stalne napade i relativizaciju srpskih žrtava.

U tom kontekstu, otvara se i pitanje na koji način Republika Srpska namjerava da štiti objekte i lokalitete od posebnog nacionalnog značaja. Mogući mehanizmi uključuju jačanje domaćih investicija, veću kontrolu vlasničke strukture i pravne instrumente koji bi spriječili eventualne zloupotrebe ili promjenu namjene takvih mjesta.

Očuvanje Kozare i drugih memorijalnih lokaliteta prevazilazi ekonomske i turističke interese. Riječ je o prostoru koji ima izuzetan istorijski, kulturni i identitetski značaj, zbog čega svaka odluka koja se odnosi na njegovu budućnost zahtijeva potpunu transparentnost, jasno obrazloženje i odgovoran pristup nadležnih institucija.