Prijeti li evrozoni nova dužnička kriza?

Evro je pao na najniži nivo u odnosu na američki dolar u posljednjih 17 mjeseci, dok na finansijskim tržištima raste zabrinutost zbog stanja francuskih javnih finansija. Analitičari upozoravaju da bi problemi druge najveće ekonomije evrozone mogli postati širi evropski problem.

Evro se početkom sedmice spustio na oko 1,12 dolara, što je najniža vrijednost od početka 2025. godine. Od početka ove godine u odnosu na dolar oslabio je za oko pet odsto.

Na pad evropske valute utiče više faktora, od visokih cijena energenata i kretanja kamatnih stopa do očekivanja povezanih s američkim Federalnim rezervama. Međutim, posljednjih dana u središtu pažnje našla se Francuska.

„Investitori se pripremaju za veći fiskalni rizik“, kaže Rikardo Amaro iz Oksford ekonomiksa (Oxford Economics).

Investitori posljednjih dana intenzivnije prodaju francuske državne obveznice, a prinos na desetogodišnje obveznice nakratko je dostigao pet odsto. Time rastu troškovi zaduživanja Francuske, ali i nervoza na tržištima.

Francuska već godinama ima problema s javnim finansijama. Od dolaska Emanuela Makrona na vlast 2017. godine, javni dug povećan je za više od bilion evra i sada iznosi gotovo 118 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP). Budžetski deficit godinama premašuje pet odsto BDP-a.

Dio kapitala seli se iz Francuske u Njemačku

Investitori zbog toga dio kapitala sele u sigurnije njemačke državne obveznice. Razlika između prinosa na francuske i njemačke desetogodišnje obveznice dostigla je najviši nivo od dužničke krize evrozone početkom prošle decenije.

Takav razvoj događaja ponovo je otvorio pitanje da li će Evropska centralna banka morati da interveniše ako nervoza preraste u ozbiljniju tržišnu krizu.

Analitičar Dojče banke (Deutsche Bank) Džim Rid upozorio je da je prošle sedmice u jednom trenutku postojala opasnost od „manje panike“.

Ipak, zasad nema saglasnosti da je riječ o početku nove evropske dužničke krize, piše Dojče vele (Deutsche Welle).

Slabiji evro mogao bi da pogura cijene

Dodatnu neizvjesnost stvara francuska politička situacija uoči predsjedničkih izbora 2027. godine. Nacionalno okupljanje (RN) ima snažnu podršku, a dio investitora strahuje od mogućih promjena ekonomske politike nakon izbora.

Slabljenje evra moglo bi imati direktne posljedice i za građane.

Nafta, gas i brojne druge sirovine plaćaju se u dolarima, pa slabiji evro poskupljuje njihov uvoz i povećava troškove energije, proizvodnje i prevoza. To bi moglo ponovo da pojača inflatorne pritiske.

Analitičari ipak upozoravaju da poređenja s dužničkom krizom iz 2012. godine zasad mogu biti pretjerana.

Međutim, ako iza slabljenja evra zaista stoje sve veće sumnje u održivost francuskih javnih finansija, problem više nije samo francuski.

„Slabost evra ne treba posmatrati izolovano“, upozorava Amaro.

U tom slučaju, stanje francuskih finansija postaje pitanje za cijelu evrozonu.