Zašto je borački dodatak u Srpskoj drugačiji od svih drugih u regionu?

Borački dodatak, kao redovno mjesečno primanje za sve učesnike rata, predstavlja specifičnost sistema u Republici Srpskoj koja je, po tom osnovu, praktično jedinstvena u regionu.

Za razliku od većine država bivše Jugoslavije, gdje su prava ratnih veterana najčešće vezana za socijalni status, invaliditet ili starosnu granicu, u Republici Srpskoj dodatak se isplaćuje svim kategorisanim borcima bez obzira na to da li su zaposleni, kolika su im primanja ili koliko imaju godina. To znači da recimo i borac koji trenutno ima 50 godina i redovno radi, pored svoje plate, ostvaruje ovo pravo.

U prilog tome ide i najnovije povećanje, prema kojem će osnovica za obračun boračkog dodatka uskoro biti uvećana sa 4 na 4,5 KM. Iz Vlade ističu da će to biti treće povećanje od septembra prošle godine i da će za manje od godinu dana ta naknada biti veća za 50 odsto.

Model zasnovan na učešću u ratu

Osnovica za obračun boračkog dodatka u Srpskoj određuje se po mjesecu provedenom u zoni borbenih dejstava. To znači da visina primanja zavisi isključivo od ratnog staža, a ne od trenutne životne situacije korisnika.

Upravo ta univerzalnost izdvaja ovaj model u odnosu na ostatak regiona.

Federacija BiH: Pomoć samo najugroženijima

U Federaciji Bosne i Hercegovine ne postoji univerzalni borački dodatak za sve ratne veterane. Umjesto toga, uvedena je takozvana egzistencijalna naknada, koja je dostupna samo demobilisanim borcima koji ispunjavaju stroge uslove – prije svega starosni prag (najčešće iznad 57 godina), nezaposlenost i status socijalne potrebe.

Drugim riječima, riječ je o socijalnoj, a ne univerzalnoj kategoriji.

Hrvatska i Srbija: Prava kroz penzije i socijalne kriterijume

Sličan pristup imaju i druge države regiona.

U Hrvatskoj ne postoji dodatak koji bi bio jednak za sve ratne veterane. Sistem se zasniva na kombinaciji povlaštenih penzija, invalidnina i naknada za nezaposlene, koje se isplaćuju samo onima koji nemaju druga primanja.

U Srbiji je sistem dugo bio fokusiran gotovo isključivo na ratne vojne invalide. Noviji zakonski okvir predviđa mogućnost mjesečnih primanja, ali ona su i dalje vezana za stroge kriterijume, poput socijalnog statusa ili posebnih priznanja, pa nisu dostupna svim ratnim veteranima, piše BL-portal.

Slovenija i Crna Gora: Cenzus i ograničenja

U Sloveniji i Crnoj Gori prava ratnih veterana takođe su uslovljena. Mjesečne naknade dobijaju samo oni koji ispunjavaju određene uslove, poput starosne granice ili imovinskog cenzusa, dok univerzalni dodatak za sve učesnike rata ne postoji.

Srpska kao izuzetak

U takvom regionalnom okviru, Republika Srpska ostaje jedina koja borački dodatak tretira kao opšte pravo svih ratnih veterana, zasnovano isključivo na vremenu provedenom u ratu.

vakav pristup ima jasnu socijalnu i političku poruku – priznanje učešća u ratu ne zavisi od kasnijeg imovinskog statusa, već se vrednuje kao trajno stečeno pravo.

Istovremeno, taj model otvara i pitanje njegove dugoročne održivosti, ali i očekivanja boraca da se iznos dodatka nastavi povećavati u skladu sa rastom troškova života.

U odnosu na region, gdje je pomoć selektivna, u Srpskoj je univerzalna, i upravo u tome liježi ključna razlika.