35 godina od pogibije Milana Tepića i Stojadina Mirkovića: "Jednom ljudi daju riječ"

Prije tačno 35 godina, 29. septembra 1991. godine, major Milan Tepić, starješina Jugoslovenske narodne armije (JNA), poginuo je u Bedeniku kod Bjelovara, nakon što je aktivirao eksploziv u skladištu vojne opreme i municije „Barutana“, ne želeći da ono padne u ruke pripadnika Zbora narodne garde (ZNG).

Tog dana vođene su borbe za kasarnu „Božidar Adžija“ u Bjelovaru i druge vojne objekte u okolini, koji su prethodno bili pod blokadom.

Major Tepić, koji je u trenutku pogibije imao 34 godine, ostao je upamćen po odluci da ne preda skladište koje mu je bilo povjereno na čuvanje. Zajedno s njim poginuo je i devetnaestogodišnji vojnik Stojadin Mirković.

Režim Franje Tuđmana, opredijeljen da otcijepi Hrvatsku od Jugoslavije, pošto je organizovao i naoružao pripadnike HDZ i slične ekstremiste u paravojne formacije, širom te republike organizovao je blokade objekata JNA, kojima je bilo prekinuto snabdijevanje, voda i električna energija, uz organizovani pritisak na pripadnike vojske, posebno starješine i rezerviste i njihove porodice.

Teroru su, takođe, masovno bili izloženi srpski civili, koji su maltretirani, otpuštani sa posla, izbacivani iz stanova, pa i ubijani.

Uslijedili su oružani napadi na kasarne.

Pripadnici Zbora narodne garde Hrvatske započeli su 29. septembra 1991. godine opšti napad na vojne objekte JNA u garnizonu Bjelovar, koji su već oko dvije sedmice bili pod blokadom.

Pod blokadom se nalazila kasarna „Božidar Adžija“, kao i vojni objekti u okolini Bjelovara. Poseban značaj imalo je skladište „Barutana“ u šumi u Bedeniku, gdje su se nalazile velike količine vojne opreme, naoružanja, municije i eksplozivnih sredstava.

U objektima JNA situacija je bila veoma složena. Pristizala su različita naređenja viših komandi, dok su istovremeno bilježena dezerterstva vojnika i starješina.

Opšti napad na kasarnu „Božidar Adžija“ u Bjelovaru započeo je ujutro 29. septembra.

Borbe su trajale tokom dana, nakon čega je komandant 265. mehanizovane brigade JNA, pukovnik Rajko Kovačević, naredio obustavu dalje odbrane, odlaganje oružja i predaju vojnika i starješina.

Prema podacima Dokumentaciono-informacionog centra „Veritas“, nakon ulaska hrvatskih snaga u kasarnu izdvojena su trojica oficira JNA – pukovnik Rajko Kovačević, potpukovnik Miljko Vasić i kapetan prve klase Dragiša Jovanović – koji su potom ubijeni.

Za ovaj zločin niko nije odgovarao. Vođen je postupak protiv tadašnjeg predsjednika Kriznog štaba Bjelovara Jure Šimića. Županijski sud u Rijeci ga je 2019. godine oslobodio optužbe, a Vrhovni sud Hrvatske je u septembru 2023. godine potvrdio oslobađajuću presudu.

Hrvatski sudovi su, između ostalog, prihvatili nalaze vještaka prema kojima su trojica oficira stradala od eksplozivnih povreda, dok su svjedoci iz redova JNA tvrdili da su oficiri izdvojeni iz stroja prije nego što su se čuli pucnji.

Tokom borbe za odbranu kasarne poginulo je 14 vojnika JNA, a oko 30 ranjeno.

Zarobljeno je ukupno 60 oficira, podoficira i građanskih lica na službi u JNA i 365 vojnika. Većina je, nakon torture u logorima u Bjelovaru, razmijenjena 9. novembra 1991. na mostu između Slavonskog i Bosanskog Šamca.

Šestorica zarobljenih rezervista JNA sa područja Bjelovara – Radovan Barberić, Zdravko Dokman, Radovan Gredeljević, Ivan Hosjak, Boško Radonjić i Milorad Đorđević – izdvojena su i zatvorena u policijsku stanicu.

Prema „Veritasu“, četiri dana kasnije odvela su ih uniformisana lica sa fantomkama i strijeljala u šumi Česma, nedaleko od Malog Korenova.

Strijeljanje je preživio civil Savo Kovač iz Bjelovara.

Stariji vodnik Ranko Stevanović, komandir straže u Bedeniku, takođe je ubijen nakon predaje, navodi „Veritas“.

Krajem septembra 1991. godine na dužnosti u Bedeniku nalazio se major Milan Tepić. Uoči napada objekat u Bedeniku obezbjeđivalo je, pored majora Tepića, desetak vojnika sa jednim potporučnikom.

Suočen sa napadom i odlučan da vojni materijal i opremu ne prepusti protivničkim snagama, Tepić je vojnicima pod svojom komandom naredio da se povuku na bezbjedne položaje.

Potom je oko 10.40 časova aktivirao eksploziv i digao u vazduh dio skladišta, žrtvujući i sopstveni život.

Prema podacima navedenim u izvorima, u skladištu su se nalazile velike količine protivtenkovske municije, mina i drugih eksplozivnih sredstava, raspoređenih u više objekata.

U eksploziji je, pored Tepića, poginulo i 11 pripadnika hrvatskih snaga.

S Tepićem je stradao i vojnik Stojadin Mirković, koji je odbio naređenje da napusti položaj.

Milan Tepić rođen je u januaru 1957. godine u Komlencu kod Kozarske Dubice.

Osnovno i srednjoškolsko obrazovanje stekao je u Komlencu i Kozarskoj Dubici, a jedno vrijeme bio je i vojni stipendista.

Vojnotehničku akademiju počeo je da pohađa u Zagrebu 1975. godine. Na službi je bio u Slavonskoj Požegi, a od 1986. godine u mehanizovanoj brigadi garnizona u Varaždinu.

U decembru 1990. godine vanredno je unaprijeđen u čin majora.

U Bjelovar je prekomandovan u maju 1991. godine, gdje je bio u sastavu 265. motorizovane brigade JNA. Jedna od njegovih redovnih obaveza bilo je obezbjeđivanje skladišta „Barutana“ u obližnjem Bedeniku.

Tako se dogodilo da se krajem septembra 1991. godine, kada su počele borbe za vojne objekte u Bjelovaru, upravo Tepić nalazio na dužnosti u skladištu.

Predsjedništvo SFRJ je 19. novembra 1991. godine posthumno odlikovalo majora Milana Tepića Ordenom narodnog heroja, čime je postao posljednji nosilac ovog zvanja.

Tepić je u posljednjem pismu ostavio riječi koje se i danas često navode prilikom obilježavanja godišnjice njegove pogibije:

„Jednom ljudi daju riječ – ona ostaje ili se pogazi. Ja sam dao riječ da ću da branim ovu zemlju ako joj bude teško.“

Njegovo ime danas nose ulice u više gradova Srbije i Republike Srpske, a po njemu je nazvana i kasarna Vojske Srbije u Jakovu kod Surčina.

Spomenik Milanu Tepiću otkriven je u septembru 2017. godine u Beogradu, na Dedinju.

U njegovom rodnom Komlencu kod Kozarske Dubice svake godine obilježava se godišnjica pogibije.

Vojnik Stojadin Mirković posthumno je 1999. godine odlikovan Ordenom za zasluge u oblasti odbrane i bezbjednosti prvog stepena.

Sveti arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve posthumno ga je odlikovao i Ordenom Svetog Save trećeg stepena za „vrlinski život, požrtvovanost i posvjedočenu ljubav prema Bogu i bližnjem svom“.

Njegovi posmrtni ostaci sahranjeni su u julu 1995. godine u rodnom kraju kod Valjeva, gdje mu je 2013. godine otkrivena spomen-bista.

Grad Valjevo posthumno mu je dodijelio i najveće gradsko priznanje – „Septembarsku povelju“, a jedna ulica u Valjevu nosi njegovo ime.

U Kozarskoj Dubici biće obilježeno 35 godina od pogibije narodnog heroja majora Milana Tepića.

Parastos je planiran u 10.00 časova na groblju u Komlencu, dok će u 11.00 časova biti održan umjetnički program u Parku narodnih heroja u Kozarskoj Dubici, kod biste majora Tepića.

Danom sjećanja na pogibiju majora Milana Tepića u Kozarskoj Dubici biće završen program obilježavanja „Septembarskih dana odbrane od hrvatske agresije 1995. godine“.