Vještačka inteligencija može da otkrije rak pankreasa?

Zahvaljujući novorazvijenom modelu vještačke inteligencije istraživača sa klinike Majo i Centra za rak MD Anderson Univerziteta u Teksasu, to bi se uskoro moglo promijeniti.

Šta je REDMOD?

Novi sistem vještačke inteligencije, nazvan REDMOD, odnosno model ranog otkrivanja, testiran je na CT snimcima ljudi kojima je kasnije dijagnostikovan rak pankreasa.

U skoro tri od četiri slučaja REDMOD je uspješno otkrio najčešći oblik raka pankreasa oko 16 mjeseci prije dijagnoze. To je skoro dvostruko veća stopa otkrivanja od stručnjaka koji pregledaju pacijente bez pomoći vještačke inteligencije.

U nekim slučajevima REDMOD je identifikovao sumnjive obrasce tkiva više od dvije godine prije dijagnoze, a tim stručnjaka smatra da bi mogao da otkrije rak i do tri godine unaprijed.

„Najveća prepreka u spasavanju života od raka pankreasa bila je naša nemogućnost da vidimo bolest kada je još izlječiva. Vještačka inteligencija sada može da identifikuje tragove kancera iz pankreasa, i to može pouzdano da čini tokom vremena i u različitim kliničkim uslovima“, kaže radiolog i specijalista nuklearne medicine Adžit Goenka iz klinike Majo.

Istraživači su koristili 969 CT snimaka pankreasa kao podatke za obuku modela REDMOD, kako bi mogao da nauči da uoči suptilne znake raka u njegovim najranijim fazama. Umjesto traženja očiglednog tumora, model traži radiomičke obrasce — poremećaje u teksturi i strukturi tkiva koji su često previše mali da bi ih ljudsko oko uočilo.

Mnogi karcinomi nastaju kada normalne ćelije steknu mutacije DNK koje utiču na način njihovog rasta i dijeljenja, ali mogu proći godine da se te promjene razviju u tumor dovoljno veliki da izazove simptome ili se jasno pojavi tokom snimanja.

Test

Nakon procesa obuke, REDMOD je testiran na drugom setu CT snimaka: 63 snimka ljudi koji su kasnije oboljeli od raka, ali su snimani prije dijagnoze, i 430 zdravih kontrolnih slučajeva koji nisu imali rak. Od 63 slučaja REDMOD je ispravno označio 46 kao sumnjive, što je stopa od 73 odsto, odnosno skoro tri od četiri.

Sve ove snimke ljudski radiolozi su prethodno ocijenili kao sigurne, a dva radiologa koja su pregledala snimke istovremeno sa REDMOD-om identifikovala su rane znake raka u 38,9 odsto slučajeva.

Od 430 kontrolnih pregleda, REDMOD je 81 pogrešno identifikovao kao sumnjiv. To znači da bi, ako bi vještačka inteligencija bila primijenjena u stvarnom scenariju, te osobe možda bile pozvane na dodatne testove prije nego što bi dobile potvrdu da je sve u redu.

Sličan nivo performansi pokazan je u dva druga testa skupa podataka, uz korišćenje različite opreme u različitim bolnicama.

Utisak pacijenata

Dodatno, kod pacijenata sa više dostupnih snimaka vještačka inteligencija je dala uglavnom dosljedne rezultate, čak i kada su snimanja obavljena u razmaku od nekoliko mjeseci.

„Ovi atributi ga pozicioniraju za prospektivnu validaciju u kohortama visokog rizika, što je neophodan korak ka pomjeranju paradigme sa simptomatske dijagnoze u kasnoj fazi na proaktivno pretkliničko presretanje“, pišu autori studije u objavljenom radu.

Pretpostavka je da što ranije REDMOD može da pristupi CT snimcima, možda rutinski urađenim za druge svrhe i stanja, to može biti korisniji. Moguće je da bi mogao da otkrije rak pankreasa u fazi kada je uspješno liječenje još moguće.

Potrebna fina podešavanja

Ipak, naučnike čeka još posla prije nego što se to dogodi. Istraživači žele da testiraju vještačku inteligenciju na većim i raznovrsnijim grupama ljudi i da vide koliko lako ljekari mogu da je ugrade u postojeće procese postavljanja dijagnoze.

Ipak, istraživači su ohrabreni ovim ranim rezultatima i nadaju se da će daljim razvojem i finim podešavanjem dobiti izuzetno koristan sistem za jedan od najsmrtonosnijih karcinoma.

„Dokazana sposobnost ovog okvira da dosljedno detektuje važne signale na velikom klinički orijentisanom skupu podataka, u kombinaciji sa njegovom visokom uzdužnom stabilnošću i validiranom specifičnošću, uspostavlja čvrst temelj za rano otkrivanje uz pomoć vještačke inteligencije“, pišu istraživači, prenosi RTS.

Istraživanje je objavljeno u časopisu „Gat“ (Gut).