Pala finansijska hobotnica u Srbiji: Lažni računi i stanovi isisali milione

U opsežnoj i koordinisanoj akciji pripadnika Ministarstva unutrašnjih poslova, Uprave kriminalističke policije (UKP) – Odjeljenja za borbu protiv korupcije, u saradnji sa Poreskom policijom i po nalozima posebnih odjeljenja viših javnih tužilaštava u Nišu, Novom Sadu i Kraljevu, slomljen je lanac finansijskih malverzacija širom Srbije.

Slobode su lišena ukupno 24 lica koja se sumnjiče da su krivičnim djelima poreske utaje, prevare, pranja novca i zloupotrebe položaja oštetila državni budžet, lokalne samouprave i privatne subjekte za zastrašujući iznos od preko 184 miliona dinara i oko 50.000 evra.

Slučajevi koji su rasvijetljeni u ovoj policijskoj akciji otkrivaju frapantne metode kojima su se osumnjičeni služili – od falsifikovanja potpisa dugogodišnjih klijenata, preko izgradnje čitave mreže „fantomskih“ preduzeća za pranje novca, pa sve do fiktivne prodaje stanova sopstvenoj maloljetnoj djeci i zloupotrebe državnih platformi poput e-šaltera Republičkog geodetskog zavoda.

Leskovac: Knjigovodstveni sistem izgrađen na prevari

Jedan od najperfidnijih slučajeva zabilježen je u Leskovcu, gdje je povjerenje klijenata brutalno zloupotrijebljeno unutar institucije koja je trebalo da štiti njihove finansije. Policija je uhapsila T. S. (1969), vlasnicu jedne lokalne knjigovodstvene agencije, kao i njene zaposlene N. R. (1993) i N. S. (1987).

One se sumnjiče da su u periodu od marta 2015. do oktobra 2021. godine kontinuirano izrađivale falsifikovane naloge za isplatu. Na tim nalozima su bezobzirno falsifikovale potpis svog klijenta, inače vlasnika preduzetničke radnje iz okoline Leskovca. Sa tako pripremljenim lažnim ispravama, osumnjičene su u poslovnim bankama redovno podizale novac i zadržavale ga za sebe. Preduzetnik je kasno shvatio da je sa njegovog računa, tokom šest godina, „isisano“ čak 8.115.454 dinara.

Fiktivni bitumen i lož-ulje: Mreža za utaju poreza

Najveća grupa, koja broji čak 14 uhapšenih lica, pala je u saradnji UKP-a i Poreske policije. Ova kriminalna šema funkcionisala je na relaciji Preševo–Beograd–Čačak–Srbobran, a u centru zbivanja nalazilo se Privredno društvo „Saba Belča“ d.o.o. Preševo.

Prema navodima istrage, D. E. (1984), odgovorno lice ovog preduzeća, uz pomoć S. E. (1958), M. D. (1985), N. S. (1987) i T. T. (1981), kreirao je lažni poslovni lavirint. Od maja 2022. do januara 2024. godine, oni su fiktivno prikazali nabavku bitumena i lož-ulja od niza preduzeća: PD „Konkret“ d.o.o. Beograd (čija su odgovorna lica V. P. i T. S. uhapšeni), PD „7 Nin NO1“ d.o.o. Beograd (uhapšeni S. T. i J. T.) i PD „Promo pen“ d.o.o. Čačak (uhapšen R. Lj.).

Fiktivne fakture iznosile su ukupno 32.928.601 dinar. Ovaj iznos je PD „Saba Belča“ iskoristio kao prethodni porez sa pravom na odbitak, čime su u potpunosti izbjegli plaćanje PDV-a, amortizacije i poreza na dobit. Na ovaj način direktno je oštećen budžet Republike Srbije za 20.708.130 dinara. Kako bi se novac „oprao“, prebacivan je na račune firmi PD „Ajnvaho“ iz Srbobrana i PD „Šark NBG“ iz Bačke, odakle je u gotovini podignuto skoro pet miliona dinara.

Niš: Sklopio 16 lažnih ugovora i prisvojio telefone

Apsolutni rekord po visini protivpravno prisvojene imovinske koristi u ovoj akciji drži B. K. (1967) iz Niša, predstavnik prodaje jednog poznatog mobilnog operatera. On se sumnjiči za zloupotrebu položaja odgovornog lica kojom je kompaniju za koju radi doveo do ivice ambisa.

B. K. je od 2021. do 2024. godine zaključio ugovore sa čak 16 pravnih lica za korišćenje usluga mobilnog operatera. Međutim, u ugovore je unosio potpuno lažne podatke o broju korisnika, kao i o količini i klasi naručenih skupocjenih mobilnih telefona. Nakon što bi odgovorna lica iz tih firmi, često ne znajući pune detalje, potpisala otpremnice, B. K. je lično preuzimao pakete sa telefonima – neotvorene. Umjesto korisnicima, telefoni su završavali u njegovim rukama, a kasnije i na crnom tržištu. Ovim manevrom oštetio je mobilnog operatera za nevjerovatnih 131.051.213 dinara.

Advokat falsifikovao presudu da bi preoteo katastarsku parcelu

Istraga Posebnog odjeljenja za suzbijanje korupcije u Nišu razotkrila je i ozbiljan napad na sistem državnih registara. Uhapšen je I. R. (1976) iz Kuršumlije, po struci advokat i, što je u ovom slučaju ključno, profesionalni korisnik e-šaltera Republičkog geodetskog zavoda (RGZ).

I. R. je u maju 2025. godine bacio oko na vrijednu katastarsku parcelu u Nišu, čiji je korisnik bilo jedno privredno društvo u stečaju. Koristeći svoj službeni pristup e-šalteru, on je Službi za katastar nepokretnosti podnio zahtjev za promjenu imaoca prava, ali je uz njega priložio potpuno falsifikovanu sudsku presudu i lažna punomoćja. Dovedena u zabludu, Služba za katastar donijela je rješenje kojim se prava prenose na jedno fizičko lice. Advokat je odmah potom podnio prijavu za upis prava svojine na ime tog lica, čime je sebi ili drugom pribavio korist od oko 8.450.000 dinara, koliko iznosi tržišna vrijednost ove građevinske parcele.

Porodični „biznis“ u građevinskoj firmi

Kako se trgovalo nekretninama unutar porodičnih klanova pokazuje slučaj iz Niša, gdje su uhapšeni V. Đ. (1949), bivše odgovorno lice jedne građevinske firme, kao i njegovi pomagači D. Đ. (1974) i T. Đ. (1977).

Oni su u periodu od 2014. do 2020. godine bezobzirno čerupali imovinu sopstvene firme. Kroz seriju falsifikovanih ugovora i fiktivnih kompenzacija, prodavali su stanove sami sebi i članovima svoje uže porodice po bagatelnim ili nepostojećim cijenama. Firma je oštećena za 12.260.000 dinara. Istraga je utvrdila da je glavni osumnjičeni V. Đ. sebi pribavio korist od 8,8 miliona, svom tada maloljetnom srodniku obezbijedio stan vrijednosti 3,36 miliona, dok su D. Đ. i T. Đ. inkasirali po 4,8 miliona dinara.

Novi Sad i Kraljevo: Od novca za privredu do šverca okova za stolariju

Akcija nije zaobišla ni sjever zemlje, kao ni region Šumadije i zapadne Srbije.

U Novom Sadu je uhapšen N. M. (1982), zastupnik jednog udruženja građana. On se tereti da je od 2020. do 2024. godine novac koji je udruženju uplatila Gradska uprava za privredu Grada Novog Sada – u iznosu od 6.210.000 dinara – potrošio nenamjenski, odnosno za lične potrebe, dok projekti iz osnovnih ugovora nikada nisu ugledali svjetlost dana.

U Kraljevu je rasvijetljena filmska pronevjera robe u tranzitu. Vozač u jednom transportnom preduzeću iz Ćuprije, G. S. (1984), trebalo je da preveze okove za stolariju mase 2.838 kilograma, vlasništvo firme iz Aranđelovca, kupcu u inostranstvo. Umjesto na granični prelaz, vozač je u maju 2023. godine robu istovario na tajnoj lokaciji u Srbiji i uzeo je za sebe, oštetivši firmu za 49.817 evra. Njegov saučesnik V. N. (1989) uhapšen je jer je znao da roba potiče iz krivičnog djela, pa je 1,6 tona ovih okova ekspresno preprodao jednoj firmi u Kraljevu za 10.000 evra u kešu, bez ikakve prateće dokumentacije.

Zaječar: Veza za bugarsku prevaru

Kao finale ove hobotnice, Odjeljenje za borbu protiv korupcije uhapsilo je u Zaječaru S. M. (1959). On se sumnjiči da je bio ključna karika u međunarodnoj prevari. Od septembra 2018. do januara 2019. godine, S. M. je svjesno povezao odgovorno lice jedne firme iz Bugarske sa M. R., tadašnjim faktičkim vlasnikom firme iz Zaječara, koji je ranije procesuiran, znajući unaprijed da M. R. nikada neće isporučiti plaćenu robu inostranom partneru. S. M. je bugarskog privrednika konstantno držao u zabludi, uvjeravajući ga da roba stiže, a kada je novac legao na račun, prebacivao ga je dalje. Za ovu ulogu „posrednika“ i logističara uzeo je proviziju od 827.625 dinara.

Epilog: Svi iza rešetaka

Svim uhapšenim licima iz ovih nezavisnih, ali istovremeno vođenih akcija, određeno je policijsko zadržavanje do 48 časova. Oni će u zakonskom roku, uz obimne krivične prijave i materijalne dokaze koje je policija prikupljala mjesecima, biti sprovedeni na saslušanja u nadležna posebna odjeljenja viših javnih tužilaštava. Ova akcija MUP-a i UKP-a jasna je poruka da državni aparat neće tolerisati sistemsko urušavanje domaće privrede i finansijsku anarhiju. Specijalizovani timovi nastavljaju češljanje papirologije svih povezanih preduzeća, te se očekuje da ovo bude tek početak velikih sudskih procesa.