Navršava se 27 godina od početka NATO agresije na SRJ

Povodom 27 godina od kada su zapadne sile, mimo međunarodnih pravila, napale Saveznu Republiku Jugoslaviju obilježavanje stradanja i sjećanje na žrtve biće i u više gradova - Apatinu, Vranju, Zaječaru... Sećanje na žrtve opomena je za budućnost, kažu organizatori.

Operacija NATO trajala je 78 dana. Počela je 24. marta 1999. godine u večernjim časovima, bez odobrenja Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija. Gađana su gotovo sva mjesta u SR Jugoslaviji. Za to vrijeme ubijen je 1.031 pripadnik Vojske Jugoslavije i policije, dok je poginulo oko 2.500 civila, među kojima 89 djece.

Ranjeno je oko 6.000 civila, od toga 2.700 dece, kao i 5.173 vojnika i policajaca, a 25 osoba vodi se kao nestalo. Kako je svetskoj javnosti predstavljeno, razlog agresije bila je situacija na Kosovu i Metohiji, odnosno teška humanitarna kriza na tom prostoru, a naredbu za napad dao je Havijer Solana, tada generalni sekretar NATO.

Kao izgovor za agresiju NATO iskorišćeni su eliminacija 45 terorista u selu Račak nadomak Đakovice, 15. januara, a onda i neuspeh navodnih pregovora vođenih u Rambujeu i Parizu. Pošto je Skupština Srbije potvrdila da ne prihvata odluku o stranim trupama na svojoj teritoriji, uz predlog da Ujedinjene nacije nadgledaju mirovno rešenje na Kosovu i Metohiji, NATO je započeo vazdušne udare.

U stvarnosti, na KiM se dogodila serija terorističkih akata koje je počinila takozvana OVK, kako protiv snaga bezbednosti Srbije i SRJ, najviše policije, tako i protiv brojnih civila, ne samo Srba nego i Albanaca, objekata infastrukture, srpskih svetinja takođe. Prema prvom saopštenju Generalštaba Vojske Jugoslavije, 24. marta oko 20.45, u prvom naletu gađano je više od 20 objekata.

Prvi projektili pali su na kasarnu u Prokuplju u 19.53. Sledio je napad na Prištinu, Kuršumliju, Batajnicu, Straževicu. NATO je započeo bombardovanje sa brodova u Jadranu, kao i iz četiri vazduhoplovne baze u Italiji. Tokom 11 sedmica agresije gotovo da nema grada u Srbiji koji se nije našao na meti. NATO je izvršio 2.300 udara i bacio 22.000 tona projektila, među kojima 37.000 zabranjenih kasetnih bombi i onih punjenih obogaćenim uranijumom. Po nalazima odgovarajućih službi Srbije, do 10. juna zabeleženo je 18.168 avio preleta.

Po NATO izvorima, naleta je bilo 38.004, od toga 10.484 vatrenih dejstva, dok su ostalo bila izviđanja, avaksi i slično. U dejstvima je u prvo vreme učestvovalo dnevno oko 70 borbenih aviona, da bi docnije taj broj bio i oko 400 svakodnevno. Osim napada sa brodova u Jadranu, kao i iz četiri vazduhoplovne baze u Italiji, operacije su izvršavane i iz baza u zemljama Zapadne Evrope i iz SAD. Uništen je veliki deo infrastrukture privredni objekti, škole, bolnice, medijske kuće, spomenici kulture, crkve i manastiri. Sve zajedno, procenjuje se, oko 50 odsto proizvodnih kapaciteta Srbije. Razoreno je ili oštećeno oko 25.000 stambenih objekata, onesposobljeno 470 kilometara puteva i 595 kilometara pruga. Oštećeno je 14 aerodroma, 19 bolnica, 20 domova zdravlja, 18 dečjih vrtića, 69 škola, 176 spomenika kulture i 44 mosta, dok je 38 razoreno.

Uništena je trećina elektroenergetskog kapaciteta zemlje. Bombardovane su rafinerije u Pančevu i Novom Sadu, što je imalo i nesagledive ekološke posledice. NATO je upotrebio, navodno prvi put, takozvane grafitne bombe za onesposobljavanje elektroenergetskog sistema.
Tadašnje vlasti u Beogradu procenile su štetu na približno stotinu milijardi dolara, a grupa ekonomista G17 procenila je štetu na 29,6 milijardi ondašnjih dolara. NATO je negirao da je imao gubitaka, a iz Beograda su dolazile tvrdnje da je oboreno više desetina letelica.
Ruska agencija APN objavila je da je NATO izgubio više od 400 vojnika i preko 60 letelica, dok je američki predsednik Bil Klinton naveo u govoru 10. juna 1999. da NATO nije imao žrtava.

U Muzeju vazduhoplovstva u Beogradu čuvaju se ostaci srušenih aviona F-117, F-16, bespilotnih letelica, krstarećih projektila. Letelica F 117, takozvani „nevidljivi” prethodno simbol superiornosti američke tehnologije, završila je u njivi u ataru sremskog sela Buđanovaci.

U knjizi „Moderno ratovanje” neosuđeni ratni zločinac Vesli Klark nije krio da je, kako se izrazio, planiranje agresije NATO protiv SRJ „sredinom juna 1998. uveliko bilo u toku” te da je naredbom o bacanju kasetnih bombi koje su zabranjene Ženevskom konvencijom na srpske gradove htio da izvrši pritisak na rukovodstvo SRJ da kapitulira.

General u penziji Vladimir Lazarević, koji je u vreme agresije NATO na Srbiju 1999. godine bio na čelu Prištinskog korpusa Vojske SR Jugoslavije, tvrdi da su snage Alijanse 9. aprila godine pokušale kopnenu invaziju, ali da je njihov nalet zaustavljen nakon višečasovne borbe.

-Odbranili smo se i zaustavili napade nakon višečasovne borbe. Hrabro i viteški suprotstavili smo se brojčano jačem neprijatelju na pojasu od petnaestak kilometara duž srpsko-albanske granice. Odbili smo sve njihove napade i nasrtaje - rekao je Lazarević i dodao da nikada posle toga pripadnici NATO-a nisu pokušali da „ponovo krenu kopnenim putem.

U Srbiji su posebno ponosni na herojske bitke srpske vojske sa labanskim i NATO vojnicima na Košarama i Paštriku.